Obligacje skarbowe a korporacyjne: różnice, zysk i ryzyko

Co porównujemy?

Obligacje skarbowe są zobowiązaniem państwa, a korporacyjne — konkretnego przedsiębiorstwa. W obu przypadkach inwestor pożycza pieniądze i ma prawa określone dokumentami emisji. Różni się jednak źródło spłaty i ryzyko, które trzeba ocenić. To porównanie mechanizmów, a nie wskazanie instrumentu odpowiedniego dla konkretnej osoby.

W tym poradniku porównujemy polskie detaliczne obligacje oszczędnościowe Skarbu Państwa z obligacjami firm, w tym notowanymi na Catalyst. Skarb Państwa emituje również obligacje giełdowe: mają cenę rynkową i inny sposób sprzedaży przed terminem. Nie należy przenosić zasad detalicznego wcześniejszego wykupu na wszystkie obligacje skarbowe.

Emitent i ryzyko spłaty

Przy obligacji skarbowej oceniasz zdolność państwa do spłaty, a także inflację i ewentualne ryzyko walutowe. Przy korporacyjnej dochodzą finanse pojedynczego emitenta: przepływy pieniężne, zadłużenie, terminy innych zobowiązań i źródła refinansowania. Sama obecność spółki na giełdzie nie potwierdza zdolności do wykupu obligacji.

Zabezpieczenie obligacji firmowej może wpływać na odzysk w razie problemów, ale nie zastępuje analizy emitenta. Trzeba ustalić rodzaj zabezpieczenia, jego ustanowienie, wartość, pierwszeństwo i sposób dochodzenia praw. Umowny obowiązek ustanowienia zabezpieczenia nie jest dowodem, że zostało skutecznie ustanowione.

Oprocentowanie a rzeczywisty zysk

Detaliczne obligacje skarbowe mogą mieć oprocentowanie stałe, zależne od stopy referencyjnej NBP albo od inflacji. COI i EDO mają osobne zasady pierwszego roku i kolejnych lat; COI wypłacają odsetki co roku, a EDO kapitalizują je co roku i wypłacają przy wykupie. Wiążące parametry wynikają z listu emisyjnego zakupionej serii.

Obligacje korporacyjne również mogą płacić stały lub zmienny kupon. Przy formule wskaźnik referencyjny plus marża przyszłe odsetki zależą od kolejnych odczytów i zapisów emisji. Cena zakupu na rynku wtórnym może odbiegać od nominału, a do rozliczenia mogą dojść narosłe odsetki i prowizja. Kupon procentowy nie jest więc rentownością od całego wydatku.

Hipotetyczny przykład: roczna obligacja o nominale 1 000 zł wypłaca 70 zł odsetek i 1 000 zł przy wykupie. Przy zakupie za 1 020 zł, bez narosłych odsetek, podatku i opłat, zwrot wynosi (1 070 / 1 020 − 1) × 100%, czyli około 4,90%. Kupon to 7%, lecz cena zakupu zmienia wynik. Zakładamy terminową spłatę wszystkich należności; to nie jest aktualna oferta ani wycena ryzyka.

Wcześniejsze wyjście z inwestycji

Dla detalicznych obligacji oszczędnościowych wcześniejsze wyjście zwykle oznacza dyspozycję przedterminowego wykupu na zasadach danej serii. Sprawdź dostępność tej operacji, terminy wypłaty i opłatę w liście emisyjnym. Wynik może różnić się od scenariusza utrzymania do terminu, zwłaszcza po podatku i opłacie.

Na Catalyst wyjście przed terminem zwykle wymaga sprzedaży innemu inwestorowi. Potrzebne są zlecenia kupna, a uzyskana cena może być niższa od ceny zakupu. Prawo wcześniejszego wykupu przez inwestora istnieje tylko wtedy, gdy wynika z właściwych dokumentów lub przepisów; nie można zakładać, że każdą obligację firma odkupi na żądanie.

Jak porównać konkretne serie?

Aby porównać dwie serie, zestaw tę samą walutę, podobny horyzont, pełny koszt zakupu, terminy odsetek, założenia przyszłego oprocentowania i możliwy sposób wyjścia. Następnie uwzględnij podatki i inflację oraz osobno oceń ryzyko spłaty. Wyższy kupon nie daje odpowiedzi na wszystkie te pytania.

Obligacje można też utrzymywać w ramach IKE lub IKZE, jeśli wybrana instytucja i rodzaj konta je udostępniają. Zasady podatkowe konta nie zmieniają zobowiązań emitenta. Poradnik o IKE/IKZE wyjaśnia różnicę między kontami Obligacje a rachunkiem maklerskim. Katalog obligacje.io obejmuje obecnie aktywne obligacje korporacyjne z GPW RR i wybrane przejrzane serie GPW ASO; nie jest katalogiem całej oferty skarbowej ani wszystkich instrumentów Catalyst.