Jak obliczyć zysk z obligacji po podatku, inflacji i kosztach?

Od odsetek brutto do zysku netto

Zysk z obligacji to wynik wszystkich wydatków i wpływów, a nie sam kupon. Zacznij od ceny zakupu, narosłych odsetek i opłat, następnie zapisz otrzymane kupony oraz kwotę sprzedaży lub wykupu. Oddziel środki już otrzymane od prognozowanych. Obliczenie przy założeniu terminowej spłaty nie potwierdza, że emitent rzeczywiście zapłaci.

W prostym przykładzie polski rezydent podatkowy utrzymuje obligację przez pełny rok na zwykłym rachunku poza IKE/IKZE. Przyjmujemy 10 000 zł wydatku, 800 zł odsetek brutto, wykup całego nominału, brak prowizji i podatek 19% od odsetek. Podatek wynosi 152 zł, a odsetki netto 648 zł. Zwrot nominalny netto to 648 / 10 000, czyli 6,48%. Nie jest to opis rozliczenia sprzedaży obligacji ani wszystkich sytuacji podatkowych.

Nie należy automatycznie mnożyć każdego YTM przez 0,81. Kupony, zysk lub strata przy sprzedaży, dyskonto, terminy podatku i rodzaj konta mogą wymagać odrębnego traktowania. Zasady kont IKE i IKZE opisuje osobny poradnik. Dla rzeczywistej inwestycji trzeba ustalić właściwą podstawę, koszty i sposób rozliczenia; podatek od odsetek nie jest uniwersalnym podatkiem od całego przepływu wykupu.

Prowizja zmienia cały wydatek

Załóżmy dodatkowo 20 zł prowizji płatnej przy zakupie w tym samym rocznym przykładzie. Cały początkowy wydatek rośnie do 10 020 zł, a końcowe wpływy nadal wynoszą 10 648 zł: nominał i odsetki netto. Zysk to 628 zł, a zwrot od całego wydatku (10 648 / 10 020 − 1) × 100%, czyli około 6,27%. W tym modelu zakładamy niezmieniony podatek od odsetek; nie jest to taryfa konkretnego brokera.

Jak uwzględnić inflację?

Dla pełnego roku i tej samej waluty realną stopę obliczysz jako (1 + stopa nominalna netto) / (1 + inflacja) − 1. Przy 6,48% netto bez prowizji z pierwszego przykładu i inflacji 4,00% wynik wynosi około 2,38%. Proste odjęcie daje 2,48 punktu procentowego i jest tylko przybliżeniem. Inflacja powinna odpowiadać temu samemu okresowi co wynik inwestycji.

Przy kilku latach porównuj łączny zwrot z łącznym wzrostem cen albo zgodnie przelicz obie wartości na roczne. Dwa kolejne lata inflacji po 4% oznaczają wzrost cen o 1,04 × 1,04 − 1 = 8,16%, a nie 4%. COI i EDO wykorzystują określony odczyt polskiej inflacji do ustalenia kuponu; taki mechanizm nie gwarantuje dodatniego realnego wyniku po podatku, opłatach i wcześniejszym wykupie.

Reinwestowanie kuponów i YTM

Osobny hipotetyczny model reinwestowania: nominał 10 000 zł, dwa pełne lata, kupon 600 zł na koniec każdego roku i terminowy wykup. Pomijamy podatki i opłaty. Jeśli pierwszy kupon pozostaje nieoprocentowaną gotówką, końcowy majątek to 11 200 zł. Jeśli przez drugi rok zarabia 4%, pierwszy kupon rośnie do 624 zł, a końcowy majątek wynosi 11 224 zł. Różnica 24 zł wynika z reinwestowania, nie ze zmiany kuponu obligacji.

YTM jest stopą dyskontową z ceny i przewidywanych przepływów, a nie gwarantowanym wzrostem majątku. Aby zrealizowany wynik składany odpowiadał początkowemu YTM, znaczenie mają terminowe płatności, utrzymanie do wykupu i reinwestowanie kuponów na odpowiednich warunkach. Przy sprzedaży wcześniej trzeba dodatkowo uwzględnić rzeczywistą cenę i koszt wyjścia.

Waluta, rezydencja i kalkulatory

Jeżeli wydajesz pieniądze w innej walucie niż waluta obligacji, dochodzi czwarta korekta: kurs wymiany i jego koszty. Dodatni wynik w PLN może po przeliczeniu oznaczać stratę w EUR lub USD. Polska inflacja używana w COI i EDO nie jest inflacją w kraju Twoich wydatków. Dla osoby o zagranicznej rezydencji podatkowej trzeba też osobno ustalić polski podatek i rozliczenie zagraniczne. Szczegółowy przykład zawiera artykuł „Obligacje w PLN a wynik w EUR lub USD: kurs, inflacja i koszty”.

W kalkulatorach obligacje.io można sprawdzić uproszczony podatek od zadanych odsetek i realny zwrot przy zadanej inflacji. Wynik dotyczy przyjętego modelu; nie zastępuje pełnego rozliczenia podatkowego ani planu przepływów IKE/IKZE. Praktycznie zachowaj trzy wyniki: nominalny brutto, nominalny po kosztach i podatku oraz realny dla tego samego okresu. Do każdego dopisz założenia o cenie, spłacie i reinwestowaniu.